Quatrains

آن کیست که دل نهاد و فارغ بنشست پنداشت که مهلتی و تأخیری هست گو میخ مزن که خیمه می‌باید کند گو رخت منه که بار می‌باید بست

تدبیر صواب از دل خوش باید جست سرمایهٔ عافیت کفافست نخست شمشیر قوی نیاید از بازوی سست یعنی ز دل شکسته تدبیر درست

آن کس که خطای خویش بیند که رواست تقریر مکن صواب نزدش که خطاست آن روی نمایدش که در طینت اوست آیینهٔ کج جمال ننماید راست

گر در همه شهر یک سر نیشترست در پای کسی رود که درویش ترست با این همه راستی که میزان دارد میلش طرفی بود که آن بیشترست

گر خود ز عبادت استخوانی در پوست زشتست اگر اعتقاد بندی که نکوست گر بر سر پیکان برود طالب دوست حقا که هنوز منت دوست بروست

تا یک سر مویی از تو هستی باقیست اندیشهٔ کار بت‌پرستی باقیست گفتی بت پندار شکستم رستم آن بت که ز پندار شکستی باقیست

بالای قضای رفته فرمانی نیست چون درد اجل گرفت درمانی نیست امروز که عهد تست نیکویی کن کاین ده همه وقت از آن دهقانی نیست

ماهّیِ امیدِ عمرم از شَست برفت بیفایده عمرم چو شبِ مست برفت عمری که ازو دمی به جانی ارزد افسوس که رایگانم از دست برفت

دادار که بر ما در قسمت بگشاد بنیاد جهان چنانکه بایست نهاد آن را که نداد از سببی خالی نیست دانست سرو به خر نمی‌باید داد

نه هر که زمانه کار او دربندد فریاد و جزع بر آسمان پیوندد بسیار کسا که اندرونش چون رعد می‌نالد و چون برق لبش می‌خندد

ای قدر بلند آسمان پیش تو خرد گوی ظفر از هر که جهان خواهی برد دشمن چه کری کند که خونش ریزی از چشم عنایتش بینداز که مرد

شاها سم اسبت آسمان می‌سپرد از کید حسود و چشم بد غم نخورد لیکن تو جهان فضل و جود و هنری اسبی نتواند که جهانی ببرد

ظلم از دل و دست ملک نیرو ببرد عادل ز زمانه نام نیکو ببرد گر تقویت ملک بری ملک بری ور تو نکنی هر که کند او ببرد

از می طرب افزاید و مردی خیزد وز طبع گیا خشکی و سردی خیزد در بادهٔ سرخ پیچ و در روی سپید کز خوردن سبزه، روی زردی خیزد

نادان همه جا با همه کس آمیزد چون غرقه به هر چه دید دست آویزد با مردم زشت نام همراه مباش کز صحبت دیگدان سیاهی خیزد

هر کس که درست قول و پیمان باشد او را چه غم از شحنه و سلطان باشد وان خبث که در طبیعت ثعبانست او را به از ان نیست که پنهان باشد

هر دولت و مکنت که قضا می‌بخشد در وهم نیاید که چرا می‌بخشد بخشنده نه از کیسهٔ ما می‌بخشد ملک آن خداست تا کرا می‌بخشد

بس چون تو ملک زمانه بر تخت نشاند هر یک به مراد خویشتن ملکی راند از جمله بماند و دور گیتی به تو داد دریاب که از تو هم چنین خواهد ماند

نه هر که ستم بر دگری بتواند بیباک چنانکه می‌رود می‌راند پیداست که امر و نهی تا کی ماند ناچار زمانه داد خود بستاند

مردان همه عمر پاره بردوخته‌اند قوتی به هزار حیله اندوخته‌اند فردای قیامت به گناه ایشان را شاید که نسوزند که خود سوخته‌اند

عنقا بشد و فر هماییش بماند زیبندهٔ تخت پادشاییش بماند گر مه بگرفت صبح صادق بدمید ور شمع برفت روشناییش بماند

نه هر که طراز جامه بر دوش کند خود را ز شراب کبر مدهوش کند بدعهد بود که یار درویشی را در حال توانگری فراموش کند

فرزانه رضای نفس رعنا نکند تا خیره نگردد و تمنا نکند ابریق اگر آب تا به گردن نکنی بیرون شدن از لوله تقاضا نکند

آن گل که هنوز نو به دست آمده بود نشکفته تمام باد قهرش بربود بیچاره بسی امید در خاطر داشت امید دراز و عمر کوتاه چه سود؟

افسوس بر آن دل که سماعش نربود سنگ است و حدیث عشق با سنگ چه سود‌؟ بیگانه ز عشق را حرام است سماع زیرا که نیاید به جز از سوخته دود